Kreon 25 000 stosuje się w leczeniu zewnątrzwydzielniczej niewydolności trzustki, jeżeli choroba została wywołana przez: zwłóknienie torbielowate (mukowiscydozę), przewlekłe zapalenie trzustki, usunięcie żołądka – gastrektomię, usunięcie trzustki – pankreatektomię, raka trzustki, wykonane zespolenie żołądkowo-jelitowe, Dieta w chorobach trzustki powinna składać się z dań lekkostrawnych, raczej gotowanych, a nie surowych, prostych i bez nadmiernej ilości przypraw, zwłaszcza tych pikantnych. Co jeść? W diecie trzustkowej powinny znaleźć się: biały ryż i kasze oraz biały makaron; lekkie pszenne pieczywo najlepiej czerstwe; Główne przyczyny zapalenia trzustki o ostrym przebiegu to choroby dróg żółciowych (np. kamica żółciowa) lub nadużywanie alkoholu. Inne przyczyny to stosowanie leków, choroby autoimmunologiczne, infekcje, zaburzenia metabolizmu oraz operacje. Szacuje się, że u około 15% pacjentów z ostrym zapaleniem trzustki przyczyna jest nieznana. Ponadto występowanie jednej choroby trzustki predysponuje do pojawienia się innej. Np. przewlekłe zapalenie trzustki może wynikać z nawracających ostrych zapaleń tego narządu. Samo jest natomiast jednym z czynników ryzyka raka trzustki. Wśród przyczyn wystąpienia nowotworu trzustki wymienia się: palenie tytoniu, uwarunkowania Natomiast przewlekłe zapalenie trzustki u psa rozwija się często na skutek nawracający ostrych stanów zapalnych tego narządu. Chora trzustka u psa – objawy Trzustka w organizmie psa pełni dwie niezwykle ważne funkcje: produkuje enzymy umożliwiające trawienie pożywienia i wydziela hormony regulujące poziom cukru we krwi. anatomicznej trzustki (jak np. dwudzielna) nie uznaje się za samodzielny czynnik ryzyka rozwoju PZT. W najnowszych wytycznych wyróżnia się następujące postacie PZT: wapniejąca, zaporowa, autoimmunologiczna i przydwu-nastnicze zapalenie trzustki. Powyższa klasy-fikacja jest oparta na objawach klinicznych, . Przewlekłe zapalenie trzustki to schorzenie, które dotyka zazwyczaj mężczyzn, a objawia się głównie bólem brzucha w jego górnej części. Dodatkowo towarzyszą mu wzdęcia, nudności i uczucie pełności po posiłku. Jakie są przyczyny wystąpienia przewlekłego zapalenia trzustki oraz jak wygląda leczenie? Przewlekłe zapalenie trzustki jest chorobą, w której dochodzi do postępującego uszkodzenia struktur trzustki. Zmiany te są nieodwracalne i dotyczą zarówno struktur wewnątrzwydzielniczych, jak i zewnątrzwydzielniczych. Trzustka - funkcje Trzustka zlokalizowana jest na tylnej ścianie jamy brzusznej, zaotrzewnowo. Jest gruczołem należącym do układu pokarmowego i hormonalnego, odpowiadającym za funkcje zewnątrz- i wewnątrzwydzielnicze. Część zewnątrzwydzielnicza zbudowana jest z jednostek wydzielniczych, zwanych pankreatonami, które są skupione w zraziki. Czynność zewnątrzwydzielnicza trzustki odpowiada za produkcję lekko zasadowego soku trzustkowego zawierającego enzymy trawienne, wydzielanego do światła przewodu pokarmowego. Sok trzustkowy ma odczyn lekko zasadowy, pH około 8, produkowany jest w ilości do 3 litrów na dobę. Zawiera: wodę, wodorowęglany, enzymy trawiące białka (trypsyna, chymotrypsyna, elastazy, karboksypeptydazy), tłuszcze (lipaza trzustkowa, fosfolipaza, esterazy), cukry złożone (polisacharydy) – amylaza. Enzymy są produkowane w formie nieaktywnej (jako zymogeny) pod wpływem hormonów przewodu pokarmowego wydzielanych podczas rozciągania żołądka, trawienia w wyższych partiach przewodu pokarmowego. Zymogeny są aktywowane dopiero w świetle przewodu pokarmowego, co zabezpiecza w warunkach fizjologicznych przed samostrawieniem trzustki. Zobacz wideo: Jak rozpoznać raka trzustki? Część wewnątrzwydzielnicza odpowiada za produkcję hormonów wydzielanych do krwi i jest utworzona z wysp Langerhansa, w których skład wchodzą komórki: A – produkujące glukagon, B – insulinę, D – somatostatynę, PP – polipeptyd trzustkowy. Wyspy Langerhansa rozmieszczone są w całej trzustce, ale dominują w obrębie ogona. Przewlekłe zapalenie trzustki - co to jest? Przewlekłe zapalenie trzustki jest chorobą, w której dochodzi do postępującego uszkodzenia struktur trzustki. Zmiany te są nieodwracalne i dotyczą zarówno: struktur wewnątrzwydzielniczych, jak i zewnątrzwydzielniczych. Przewlekłe zapalenie trzustki, wg literatury, jest chorobą dotykającą częściej mężczyzn, którzy stanowią nawet do 70% pacjentów. Czynniki ryzyka rozwoju przewlekłego zapalenia trzustki zostały zebrane w tzw. system TIGAR-O (akronim od anglojęzycznych nazw przyczyn), który grupuje czynniki na: toksyczno-metaboliczne (T), idiopatyczne (I), genetyczne (G), autoimmunologiczne (A), powstałe w wyniku nawracających zapaleń lub ciężkich postaci ostrego zapalenia trzustki (R – reccurent), zaporowe przewlekłe zapalenie trzustki (O – obstructive). Jako najważniejszy czynnik toksyczny jest wymieniany alkohol, odpowiadający za przeważającą większość przypadków przewlekłego zapalenia trzustki. Ryzyko wzrasta wraz z ilością wypijanych promili oraz nadużywania alkoholu, rodzaj alkoholu jest bez znaczenia. Z innych przyczyn wymienianie są: tytoń, nadużywanie niektórych leków, niektóre zaburzenia metaboliczne. Przyczyny idiopatyczne to te, których nie da się wychwycić, nie są zidentyfikowane. Choroby idiopatyczne można określić jako rozwijające się „same z siebie”. Przyczyny genetyczne występują u osób posiadających mutacje w pewnych genach odpowiadających za ochronę trzustki, przed samostrawieniem. Do genów tych zaliczamy geny CFTR, SPINK1 czy niedobór alfa1-antytrypsyny. W przypadkach dziedzicznego zapalenia trzustki choroba pojawia się wcześnie, nawet u dzieci. Tło autoimmunologiczne polega na atakowaniu przez układ odpornościowy własnych komórek i tkanek. Autoimmunologiczne przewlekłe zapalenie trzustki może być izolowane (zaatakowana tylko trzustka) lub współistnieć z innymi chorobami z autoagresji. Nawracające ostre zapalenie trzustki czy zmiany na tle niedokrwienia powodują postępujące zmiany prowadzące do przewlekłego stanu. Zaporowe zapalenie trzustki związane jest z utrudnieniem w odpływie soku trzustkowego, np. przez przewlekłe procesy zapalne, które prowadzą do: wytworzenia blizn w obrębie brodawki Vatera, guzy, urazy trzustki, anatomiczne wady wrodzone, jak np. trzustka podzielona czy trzustka obrączkowata. Przewlekłe zapalenie trzustki - objawy Podstawowym objawem przewlekłego zapalenia trzustki jest ból brzucha zlokalizowany w górnej części brzucha, może promieniować do pleców. Nasila się często po posiłkach i po spożyciu alkoholu. Nasilenie i czas trwania jest zróżnicowany. Może nawracać z różną częstotliwością, od kilku dni nawet do kilku miesięcy czy lat. U części chorych ból jest stały, a zaostrzenia wymagają pobytu w szpitalu. W przebiegu choroby występują: wzdęcia, uczucie pełności po posiłku, nudności, wymioty, biegunki tłuszczowe. Ból jest tłumaczony wzrostem ciśnienia w drogach trzustkowych oraz obecnością niestrawionego pokarmu w jelitach. Wraz z postępującą niewydolnością trzustki mogą wystąpić objawy upośledzonego trawienia: niedożywienie, niedobory składników pokarmowych, problemy z gospodarką węglowodanową – niedobór insuliny prowadzi do cukrzycy. Przewlekłe zapalenie trzustki - powikłania Powikłania przewlekłego zapalenia trzustki obejmują torbiele rzekome trzustki, wodobrzusze trzustkowe, zwężenie przewodu żółciowego wspólnego, zwiększone ryzyko raka trzustki. Przewlekłe zapalenie trzustki - diagnostyka Ponad połowa sukcesu polega na dobrze postawionej diagnozie. Ta z kolei zależy od informacji uzyskanych podczas rozmowy z pacjentem. Dlatego na spokojnie warto się zastanowić: gdzie dokładnie boli brzuch, jaki jest charakter tego bólu (stały, piekący, ostry, tępy, czy promieniuje). czy ból się nasila/maleje, a jeśli tak, to w jakich okolicznościach, czy wcześniej pojawiały się podobne dolegliwości, nad aktualnie leczonymi chorobami, jakie leki obecne są zażywane. Przewlekłe zapalenie trzustki - badania W badaniu fizykalnym lekarz określa ogólny stan pacjenta, jego odżywienie, poszukuje odchyleń w badaniu. Na badanie brzucha składa się: ocena wizualna brzucha, osłuchiwanie perystaltyki (ruchów jelit), ocena bolesności brzucha podczas palpacji, opukiwanie, obecność oporów w jamie brzusznej, objawów otrzewnowych świadczących o podrażnieniu otrzewnej. Mechanizm prowadzący do rozwoju przewlekłego zapalenia trzustki jest opisany przez teorię „martwicy i włóknienia”. Pod wpływem czynników szkodliwych dochodzi do rozwoju ostrego zapalenia trzustki (tzw. wartowniczego), w wyniku którego rozwija się zapalenie, które można podzielić na dwie fazy: wczesną i późną. Razem z procesem zapalnym uruchomione zostają procesy włóknienia. Jeśli czynniki szkodliwe są usunięte, istnieje szansa na powrót do prawidłowej czynności organu, w przeciwnym wypadku proces zapalny jest podtrzymywany i prowadzi do rozwoju przewlekłego stanu zapalnego. Kryteria rozpoznania przewlekłego zapalenia trzustki obejmują: typowy wywiad (dolegliwości bólowe, alkohol), stwierdzenie objawów niewydolności trzustki oraz zmian w badaniach obrazowych. Badania laboratoryjne wykazują nieznacznie podwyższone lub prawidłowe aktywności amylazy i lipazy w surowicy. W przypadku choroby na tle autoimmunologicznym obserwuje się obecność specyficznych przeciwciał. Z badań obrazowych natomiast wykonuje się najczęściej ultrasonografię (usg) jamy brzusznej lub tomografię komputerową. Rzadziej przeprowadza się badania inwazyjne, jak np. endoskopową cholangiopankreatografię wsteczną (ECPW) czy ultrasonografię endoskopową (EUS). O zakresie badań decyduje lekarz w zależności od wywiadu, przyczyn choroby czy też istniejących wątpliwości co do rozpoznania. Przewlekłe zapalenie trzustki - leczenie Leczenie przewlekłego zapalenia trzustki obejmuje zalecenia ogólne, jak zaprzestanie spożywania alkoholu, zmiana nawyków dietetycznych. Dieta polega na wykluczeniu pokarmów tłustych, ciężkostrawnych, bogatych w błonnik, w zależności od obecnych zaburzeń węglowodanowych konieczne może być także włączenie diety cukrzycowej. Chorzy powinni spożywać 5-6 posiłków dziennie, niezbyt obfitych, z odpowiednią kalorycznością. W niektórych przypadkach konieczne jest uzupełnienie nienasyconych kwasów tłuszczowych i triglicerydów. Z powodu dolegliwości bólowych konieczne jest włączenie leczenia przeciwbólowego, które obejmuje zastosowanie enzymów trzustkowych, leki przeciwbólowe, aż do postępowania inwazyjnego. Suplementacja enzymów trzustkowych poza usprawnieniem trawienia (bo brakuje enzymów) pozwala na zmniejszenie bólu. Tłumaczone jest to mechanizmem braku pobudzenia przez pokarm trzustki do produkcji i wydzielania trzustki, zmniejszeniem ciśnienia w drogach trzustkowych (trzustka nie jest pobudzona do produkcji enzymów), mniejszą ilością niestrawionych resztek pokarmowych docierających do jelit. Kolejnym etapem leczenia przeciwbólowego jest włączenie leczenia farmakologicznego: od leków nienarkotycznych (ibuprofen, paracetamol) po leki narkotyczne. U niektórych chorych stosuje się blokadę splotu trzewnego lub przecięcie włókien nerwowych. Możliwe jest też inwazyjne leczenie: protezowanie czy poszerzanie dróg trzustkowych, nacięcie brodawki Vatera (miejsce wypływu soku trzustkowego do dwunastnicy). Leczenie niewydolności wewnątrzwydzielniczej (cukrzycy) jest indywidualnie dobieranie, w zależności od poziomu zaburzeń oraz reakcji na wprowadzone leczenie zmniejszające poziom glukozy we krwi. W przypadku uporczywego bólu, bez reakcji na leki, niektórych powikłań czy podejrzenia procesu złośliwego (przemiana nowotworowa) konieczne może być leczenie operacyjne. Osoby, u których wystąpiło już przewlekłe zapalenie trzustki, powinny dążyć do wykluczenia z diety alkoholu oraz odpowiedniego leczenia dietetycznego. Przewlekłe zapalenie trzustki może dawać szerokie spektrum dolegliwości: epizody bólu co kilka/kilkanaście miesięcy, stale utrzymujące się dolegliwości bólowe. Choroba niestety może mieć charakter postępujący, a tempo jej rozwoju zależy od indywidualnych cech pacjentów i stosowania się do zaleceń lekarskich. Przewlekłe zapalenie trzustki - niedożywienie Dużym problemem u chorych na przewlekłe zapalenie trzustki jest niedożywienie. Posiłki często nasilają ból, co powoduje unikanie jedzenia. Z drugiej strony występuje pogorszenie apetytu, wtórnie do przewlekłej choroby, problem braku apetytu jest powszechny u osób nadużywających alkohol. Niedobór enzymów odpowiada także za zaburzenia trawienia i wchłaniania (zbyt duże fragmenty składników pokarmowych nie mogą być wchłonięte). Pojawiająca się biegunka tłuszczowa jest znakiem upośledzonego trawienia i wchłaniania tłuszczy, w pewnym momencie może prowadzić do niedoborów witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A,D,E,K). Konieczne jest spożywanie częstych (5-6 na dzień), ale małych objętościowo posiłków, z odpowiednią ilością kalorii i składników pokarmowych w ciągu doby (około 2500-3000 kcal), z dużą zawartością białka, a mniejszą błonnika. Dietę określa lekarz lub dietetyk, a w zależności od stopnia niewydolności enzymatycznej trzustki konieczne staje się uzupełnianie enzymów trzustkowych (poza poprawą trawienia wpływają także przeciwbólowo) oraz składników pokarmowych. W przypadku niewydolności wewnątrzwydzielniczej, gdy brakuje insuliny (powodującej obniżenie poziomu glukozy we krwi), pojawia się cukrzyca, która wymaga postępowania diabetologicznego – lekarz ustala sposób leczenia: dietę, leczenie tabletkami, insuliną. Leczenie cukrzycy w przebiegu przewlekłego zapalenia trzustki może być trudne, gdyż poza insuliną brakuje także glukagonu (hormonu działającego przeciwstawnie do insuliny). Przewlekłe zapalenie trzustki - domowe sposoby leczenie Leczenie domowe polega na zaprzestaniu spożywania alkoholu (abstynencja zmniejsza postęp choroby) oraz odpowiednie postępowanie dietetyczne, z uwzględnieniem odpowiedniej ilości kalorii i składników pokarmowych. Konieczna jest stała kontrola lekarska. Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie! Choroby trzustki, do których zaliczamy między innymi jej ostre lub przewlekłe zapalenie, najczęściej powstają na skutek nieprawidłowej diety i złego odżywania. Rozwojowi tych chorób sprzyjają: nadmierne spożywanie alkoholu, palenie tytoniu oraz dieta bogata w tłuszcze. Poza wdrożeniem właściwego leczenia, niezwykle ważne dla jego przebiegu jest utrzymanie prawidłowej diety (1).Chora trzustka – dietaWłaściwa dieta w przypadku chorób trzustkowych powinna polegać przede wszystkim na wyeliminowaniu z jadłospisu potraw ciężkostrawnych i produktów bogatych w tłuszcze. Zamiast nich należy sięgać po chude mleko i produkty mleczne, jajka, pszenne pieczywo, warzywa upieczone w foli lub ugotowane na parze, a także łagodne herbaty, najlepiej ziołowe. Całkowicie musimy zrezygnować także ze spożywania alkoholu. Nie wolno spożywać różnego rodzaju zasmażek, a zupy oraz sosy najlepiej zagęszczać zawiesiną przygotowaną na bazie mąki i wody lub diety trzustkowejBardzo ważne jest właściwie postępowanie po zdiagnozowaniu ostrego lub przewlekłego zapalenia trzustki. Przez pierwsze 24 godziny nie zaleca się w ogóle przyjmowania żadnych posiłków. Ewentualnie można ograniczyć się wyłącznie do sucharków lub płatków należy ograniczyć, a najlepiej w ogóle wykluczyć produkty spożywcze o dużej zawartości tłuszczu. Stopniowo możemy do jadłospisu wprowadzać chude sery i wędliny. Na tym etapie możemy także spożywać masło, ale w niewielkich ilościach. Trzeba ponadto pamiętać, aby w diecie trzustkowej uwzględnić odpowiednią zawartość następujących witamin: A, D, K, E oraz witamin z grupy na trzustkę – przepisyIdealną propozycją na obiad w przypadku diety trzustkowej jest na przykład zupa krem z pomidorów z makaronem. Do jej przygotowania będziemy potrzebować puszkę pomidorów krojonych, niewielką ilość oliwy i koncentratu pomidorowego, łyżkę sera twarogowego oraz kilka listków świeżej bazylii do chodzi o kolację lub śniadanie, doskonałym pomysłem jest oczyszczająca jaglanka, przygotowana na bazie 100 gramów kaszy jaglanej, 2 dojrzałych pomidorów oraz łyżeczki oliwy. Jeśli wolimy śniadanie lub kolację na słodko, możemy przygotować budyń z płatkami owsianymi i zmiksowanymi kolei na drugie śniadanie dobrze sprawdzi się na przykład twarożek ze szczypiorkiem. Do jego przygotowania potrzebne będą 3 grube plastry sera twarogowego, koniecznie półtłustego, z dodatkiem szczypiorku. Twarożek możemy położyć na kanapki z chleba typu graham. Jednak zamiast smarowania ich masłem zaleca się maczanie ich w oliwie z będzie, jeśli skonsultujemy z lekarzem, które produkty możemy spożywać, a których należy unikać. W opracowaniu właściwej, a jednocześnie smacznej diety może pomóc nam więcej na Adamed ExpertWolnicka K. Dieta w chorobach trzustki. Data dostępu: Pobierz plan treningowy TABATA KILLER na 30 dni!Zacznij regularnie ćwiczyć, schudnij i zadbaj o super kondycję!Dziękujemy za zapisanie do NewsletteraPodany adres e-mail znajduje się już w bazie danych Do czynników zwiększających ryzyko rozwoju chorób trzustki należą: nadmierne spożycie alkoholu, palenie tytoniu, dieta bogatotłuszczowa, niektóre choroby towarzyszące, takie jak kamica żółciowa, zaburzenia lipidowe (hiperlipidemie, zwłaszcza hipertriglicerydemia), cukrzyca, mocznica, kolagenozy, zakażenia wirusowe i bakteryjne, a także zaburzenia autoimmunologiczne. Fot. Choroby trzustki należą do chorób o na ogół dość ciężkim przebiegu (zobacz: Choroby trzustki). Ostre zapalenie trzustki (OZT) objawia się silnym bólem w jamie brzusznej, nudnościami i zwiększeniem aktywności alfa-amylazy. Cechuje się odwracalnym uszkodzeniem trzustki, a u części chorych powikłaniami wielonarządowymi, wymagającymi leczenia szpitalnego. Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) przebiega z silnymi bólami brzucha, a w późnym okresie z zespołem złego wchłaniania objawiającego się biegunką tłuszczową i utratą masy ciała oraz cukrzycą. Dieta po ostrym zapaleniu trzustki Dieta po ostrym zapaleniu trzustki powinna być ustalana indywidualnie w zależności od stanu zdrowia pacjenta. Ogólną zasadą postępowania jest unikanie pobudzania trzustki pokarmami w pierwszym okresie rekonwalescencji. Okres ten powinien trwać około miesiąca. W pierwszym miesiącu trzeba znacznie ograniczyć zawartość tłuszczu w diecie. Posiłki należy spożywać regularnie, 4–5 razy dziennie, dbając o to, by nie były zbyt obfite. Z diety wyklucza się potrawy smażone, pieczone, z dodatkiem tłuszczu, tłuste sosy na wywarach mięsnych, ciasta z kremem, ciasto francuskie, tłuste produkty mięsne, w tym wędliny, tłuste ryby, śmietanę i majonez. Trzeba wykluczyć również alkohol. Należy ograniczyć smarowanie pieczywa tłuszczem. Przy przygotowywaniu sosów i zup unika się zasmażek i mocnych, tłustych wywarów mięsnych. Nie zaleca się spożywania produktów ciężkostrawnych o dużej ilości błonnika pokarmowego: pieczywa razowego, gruboziarnistych kasz, cebuli, kapusty, fasoli. Potrawy należy przyrządzać metodą gotowania w wodzie i na parze lub pieczenia w folii bez dodatku tłuszczu. Zaleca się spożywanie pszennego pieczywa, drobnych kasz, chudego białego twarogu, chudego mleka (0,5% tł.), chudego mięsa drobiowego, cielęcego i wołowego, ziemniaków, gotowanych warzyw i owoców w postaci rozdrobnionej, miękkiej lub przetartej. Zaleca się w miarę możliwości unikanie warzyw zawierających dużo błonnika pokarmowego, takich jak kapusta, seler oraz usuwanie pestek i skórek z owoców oraz warzyw. Używa się jedynie łagodnych przypraw, takich jak cynamon, majeranek, bazylia, pietruszka i koperek. Pije się rozcieńczone soki owocowe i warzywne oraz słabą herbatę. Mocna herbata i kawa mogą znacznie zaostrzyć dolegliwości. Na drugim etapie rekonwalescencji stopniowo wprowadza się dietę mniej restrykcyjną, z większym udziałem tłuszczu. W dalszym ciągu należy przestrzegać zaleceń dotyczących przygotowywania lekkostrawnych posiłków. Można zwiększyć ilość produktów mlecznych o zmniejszonej zawartości tłuszczu. W trzecim okresie rekonwalescencji pacjent może wrócić do normalnej diety uwzględniającej zasady racjonalnego żywienia. Należy nadal ograniczać spożywanie potraw z dużą ilością tłuszczu oraz smażonych. Badania wykazały, iż kwas oleinowy i flawonoid o nazwie hydroksytyrozol, występujący w szczególnie dużych ilościach w oliwie z oliwek z pierwszego tłoczenia, a także nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 obecne w rybach mogą działać protekcyjnie na ostre zapalenie trzustki. Ich zawartość w diecie korzystnie wpływa na skład lipidów w błonach komórkowych i sprzyja powstawaniu związków o działaniu przeciwzapalnym. Dlatego wracając do normalnej diety i stopniowo wprowadzając tłuszcze, należy zamiast tłuszczów zwierzęcych stosować oliwę z oliwek oraz uwzględnić w jadłospisie ryby morskie. Po wprowadzeniu diety tego typu należy obserwować, czy nie występują jakieś dolegliwości lub niepokojące objawy, takie jak wzdęcia, uczucie pełności po posiłku, przelewania, lekkie bóle brzucha i kłopoty z wypróżnianiem. W takim przypadku należy powrócić do poprzedniej diety. Cały czas obowiązuje bezwzględny zakaz spożywania alkoholu (również piwa). Omówione powyżej etapy leczenia dietetycznego osób po przebyciu ostrego zapalenia trzustki trwają na ogół około 4–6 tygodni. Jeśli w trakcie takiego postępowania pojawiają się dolegliwości, należy powrócić do poprzedniego etapu. Najczęściej jest to wynikiem niepełnej sprawności zewnątrzwydzielniczej trzustki i czasami wymaga (na ogół przejściowo) leczenia wspomagającego wyciągami trzustkowymi (pankreatyna). U niektórych pacjentów po przebyciu ostrego zapalenia trzustki występują zaburzenia gospodarki węglowodanowej, a w kilku procentach przypadków rozwija się cukrzyca. Zasady postępowania z cukrzycą u tych chorych nie odbiegają od ogólnie przyjętych w innych postaciach tej choroby. Dieta w przewlekłym zapaleniu trzustki Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) charakteryzuje się postępującym włóknieniem z towarzyszącym zanikiem tkanki gruczołowej, prowadzącym w różnych okresach do upośledzenia czynności zewnątrzwydzielniczej trzustki i rozwoju cukrzycy. W przewlekłym zapaleniu trzustki stosuje się dietę niskotłuszczową, bogatą w węglowodany i białko. Najważniejsze w postępowaniu dietetycznym w przebiegu przewlekłego zapalenia trzustki jest ograniczenie spożycia tłuszczu do około 50 g/d. Zaleca się spożywanie chudych gatunków mięs (cielęcina, drób), chudych wędlin, chudych ryb, odtłuszczonego mleka (0,5% tł.), chudych twarogów i jogurtu naturalnego. Tłuszcz można podzielić na widoczny, a więc oleje dodawane do potraw i tłuszcze do smarowania, oraz niewidoczne, czyli te, które znajdują się w produktach spożywczych. Aby ograniczyć ilość tłuszczu w diecie, należy usuwać widoczny tłuszcz ze spożywanych produktów, np. tłuszcz otaczający wędliny, wykrawać tłuszcz z mięsa, usuwać skórę z kurczaka, zamiast śmietany stosować jogurt naturalny lub kefir, do smarowania pieczywa używać niskotłuszczowych margaryn roślinnych, nie spożywać do mięs tłustych sosów i nie zaprawiać zup zasmażką ani śmietaną. Potrawy powinny być gotowane w wodzie lub na parze, pieczone w folii aluminiowej, pergaminie albo rękawie foliowym z minimalną ilością tłuszczu roślinnego, takiego jak oliwa z oliwek i olej rzepakowy, lub duszone bez obsmażania na tłuszczu. Należy pamiętać, że całkowite ograniczenie spożycia tłuszczu nie jest wskazane, gdyż upośledziłoby wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, takich jak witaminy A, D, E i K. W przypadku tej diety głównym źródłem energii są węglowodany. Należy spożywać produkty węglowodanowe o małej zawartości błonnika pokarmowego (pszenne pieczywo, drobne kasze, makarony z małą zawartością jaj, ziemniaki puree, cukier, miód, dżemy bez pestek, przeciery owocowe). U osób z przewlekłym zapaleniem trzustki, u których wystąpiła cukrzyca, trzeba wykluczyć produkty zawierające cukry proste, takie jak cukier, miód, wysokosłodzone dżemy i syropy owocowe. Jeśli po spożyciu surowych warzyw lub owoców wystąpią objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, bóle brzucha czy biegunka, należy spożywać warzywa i owoce w postaci gotowanej (np. pieczone jabłka) albo w postaci przecierów lub rozcieńczonych soków. Z diety należy wyeliminować warzywa i owoce wzdymające (kapusta, cebula, pory, czosnek, suche nasiona roślin strączkowych, śliwki, czereśnie). Spożycie białka powinno wynosić około 1–1,5 g/kg mc., a głównym jego źródłem powinny być niskotłuszczowe produkty pochodzenia zwierzęcego, takie jak chude gatunki mięs, ryb i wędlin, chudy twaróg, mleko z zawartością tłuszczu do 1,5%. Należy pamiętać, że nawet niewielkie spożycie alkoholu może powodować zaostrzenie choroby. U większości chorych z przewlekłym zapaleniem trzustki obserwuje się niedobór masy ciała, dlatego dieta powinna być wysokokaloryczna (najczęściej 2500–3000 kcal). Posiłki powinny być regularne – zaleca się spożywanie 5–6 posiłków o jednakowej kaloryczności. W zespole złego wchłaniania stosuje się substytucję preparatami trzustkowymi i suplementację witamin: A, D, E i K, witamin z grupy B oraz kwasu foliowego. Tabela. Produkty zalecane i niezalecane w żywieniu chorych z przewlekłym zapaleniem trzustki produkty zalecane niezalecane produkty zbożowe płatki owsiane i pszenne, płatki kukurydziane, ryż, makarony, kasza manna, jęczmienna, perłowa, chleb pszenny, grzanki, sucharki, chleb chrupki, chleb mieszany, graham, chleb razowy, kajzerki, chrupki kukurydziane produkty zbożowe gruboziarniste, gruboziarniste kasze, chleb i bułki pełnoziarniste, torty, ciasto francuskie, wypieki smażone na tłuszczu (pączki, naleśniki, makaroniki), krakersy, ciastka kruche, bułki maślane, ptysie, sernik, kruszonka mięso, drób, dziczyzna cielęcina, wołowina (chuda), polędwica, jagnięcina, kura, kurczak, indyk, dziczyzna, królik, zając tłuste mięso wołowe, cielęce, wieprzowe, baranie, mięso mocno peklowane, mięso mocno przypieczone, panierowane, tłusty drób (kaczka, gęś), serca, ozory, mózg, skóra z drobiu ryby okoń, dorsz, flądra, sola, pstrąg, szczupak, lin, świeży tuńczyk, sandacz, morszczuk, mintaj, płastuga śledź, węgorz, makrela, łosoś, halibut, turbot, tuńczyk w oleju, sardynki w oleju wędliny i przetwory mięsne wędliny drobiowe, szynka bez tłuszczu, cielęcina w galarecie, drób w galarecie wszystkie inne tłuste oraz mocno wędzone gatunki wędlin i kiełbas, pasztety, pasztetowa, salceson, parówki, kaszanka zupy, sosy zupy na wywarze warzywnym, chudy rosół na chudym mięsie, lekko podprawiane zupy jogurtem, sosy warzywne o małej zawartości tłuszczu tłusty rosół, majonez, sosy tłuste, zasmażki, wywary z kości, tłustego mięsa tłuszcze do smarowania, oleje w ograniczonej ilości: masła, margaryny miękkie (w kubkach), oleje roślinne (np. słonecznikowy, rzepakowy, lniany olej, z kiełków pszenicy, kukurydziany, sojowy), oliwa z oliwek smalec, łój, słonina, margaryny twarde (w kostkach) ziemniaki ziemniaki w mundurkach, ziemniaki puree bez tłuszczu, kluski ziemniaczane z gotowanych ziemniaków frytki, sałatka ziemniaczana z majonezem, placki ziemniaczane, smażone ziemniaki warzywa, sałatki młode marchewki, młoda kalarepa, szparagi, kalafior, szpinak, rzodkiewka, buraki, seler, pomidory i ogórki bez skórki, pieczarki, sałata zielona, bakłażany, cukinia, koper włoski, natka pietruszki, brokuły, dynia cebula surowa i zarumieniona na tłuszczu, kapusta biała, czerwona, włoska, przede wszystkim w połączeniu z cebulą, tłuszczem i tłustym mięsem, groch, fasola, soja mleko, produkty mleczne niskotłuszczowe mleko, mleko odtłuszczone, maślanka (do 1 l dziennie), produkty z kwaśnego mleka, odtłuszczony jogurt, chudy twaróg i ser do 3% tłuszczu, kwaśna śmietana z 10% tłuszczu w małych ilościach, kefir sery topione, żółte, pleśniowe w dużych ilościach mocno przyprawiane gatunki serów, fromage owoce i orzechy obrane jabłka i gruszki, banany, pomarańcze, mandarynki, grejpfruty, truskawki, maliny, jeżyny, melony, kiwi, brzoskwinie, morele, kompoty owocowe niedojrzałe owoce, śliwki, agrest, porzeczki, jabłka i gruszki ze skórą, orzechy, migdały przyprawy, sosy przyprawione korzeniami, zioła łagodne zioła, takie jak bazylia, majeranek, tymianek, kminek, koper włoski, goździki, cynamon, ziele angielskie, przecier pomidorowy, ketchup ostra musztarda, pieprz, papryka w większych ilościach, angielskie sosy z esencji, majonez, czosnek, cebula, w dużych ilościach cukier, słodycze jeśli nie występuje cukrzyca: cukier, miód pszczeli, dżem, marmolada, słodzik płynny, w proszku lub w tabletkach, biszkopty, galaretki, budynie, ciasto drożdżowe, biszkopt, ciastko z owocami, piernik słodycze (cukierki, czekolada, pralinki lub czekoladki), ciasto francuskie, kremy, torty itp. napoje czarna herbata, słaba kawa ziarnista, soki owocowe i warzywne, koktajle mleczne, mleko kakaowe z mleka odtłuszczonego lub niskotłuszczowego, herbaty ziołowe, woda mineralna mocna kawa ziarnista, napoje gazowane; przy chorobach trzustki całkowicie zakazany jest alkohol! Przykładowy jadłospis dla osób z przewlekłym zapaleniem trzustki Wydrukuj przykładowy jadłospis I śniadanie zupa mleczna z kaszą manną (mleko o zawartości 0,5% tł.) bułka pszenna margaryna kiełbasa szynkowa z indyka ogórek, sałata jajko na miękko herbata gorzka II śniadanie chleb pszenny margaryna polędwica z kurczaka sałatka z sałaty zielonej z pomidorem i papryką doprawiona niewielką ilością oliwy z oliwek Obiad krupnik z ryżu pulpety z cielęciny (małe sztuki) margaryna ziemniaki buraczki gotowane z margaryną sok marchwiowo-jabłkowy Podwieczorek jogurt banan Kolacja makaron z serem chudym i jogurtem 0% tł. jabłko pieczone herbata gorzka Kierownik projektu Ogólnopolskie Centrum Edukacji Żywieniowej w Narodowym Instytucie Zdrowia Publicznego-PZH, dietetyk. Wieloletni ekspert Instytutu Żywności i Żywienia. Współautorka wielu publikacji i poradników dotyczących roli żywienia w profilaktyce i terapii chorób dietozależnych. Autorka nowych zaleceń żywieniowych w postaci „Talerza zdrowego żywienia” i materiału „W 3 krokach do zdrowia”. Zajmuje się opracowywaniem i upowszechnianiem zaleceń żywieniowych, koordynacją projektów z zakresu edukacji żywieniowej, oceną stanu odżywienia i sposobu żywienia. Co można, a czego nie wolno jeść w przypadku przewlekłego zapalenia trzustki? Dlaczego należy całkowicie wykluczyć alkohol? W jakich ilościach jeść tłuszcze i węglowodany? Przewlekłe zapalenie trzustki (PZT) polega na nieodwracalnym uszkodzeniu miąższu trzustki. W wyniku tego organ ten nie jest w stanie pełnić swojej funkcji – nie jest zdolny do produkcji wystarczającej ilości enzymów trzustkowych, które konieczne są do prawidłowego trawienia i przyswajania pokarmów. Ich niedobór może prowadzić do postępującego zapalenie trzustki zwykle objawia się silnymi bólami brzucha, a w późniejszym okresie objawami wtórnymi, takimi jak: uczucie pełności, nudności, wymioty, wzdęcia czy biegunki tłuszczowe, utrata masy ciała, cukrzyca. Te trzy ostatnie objawy świadczą o zespole złego zapalenie trzustki dieta – ogólne zaleceniaW przypadku diety stosowanej przy przewlekłym zapaleniu trzustki nie ma listy „dozwolonych i zakazanych” produktów, raczej „zalecanych i niezalecanych”. Wszystko zależy od stopnia zaawansowania choroby oraz od indywidualnej reakcji chorego na pewne produkty. Istnieją jednak ogólne zalecenia sugerujące, że dieta w PZT powinna być niskotłuszczowa, bogata w węglowodany i białko. Dostarczenie organizmowi odpowiedniej ilości składników odżywczych w łatwo przyswajalnej formie jest jednym z celów, jakie są stawiane w leczeniu tej choroby. Drugim jest ułatwienie ich trawienia poprzez uzupełnienie niedoboru enzymów trzustkowych (podawanie preparatów trzustkowych). Posiłki powinny być spożywane w spokojnej atmosferze, która umożliwia dokładne przeżucie pokarmu. Lepiej jeść częściej, mniejsze porcje, ale w regularnych odstępach czasu (5 do 7 posiłków na dobę). Wszystkie pokarmy oraz produkty używane do ich przygotowania muszą być świeże, a jadłospis urozmaicony. Chory z przewlekłym zapaleniem trzustki powinien unikać pokarmów ciężkostrawnych, czyli tłustych i smażonych, oraz powodujących wzdęcia (cebula, czosnek, pory, fasola i inne rośliny strączkowe, banany, morele). Należy ich unikać, zwłaszcza że są one źle tolerowane nawet przez osoby większości chorych z przewlekłym zapaleniem trzustki obserwuje się niedobór masy ciała, dlatego dieta powinna być wysokokaloryczna (najczęściej 2500–3000 kcal).W przypadku przewlekłego zapalenia trzustki obowiązuje bezwzględny zakaz picia alkoholu. Nawet niewielkie jego ilości mogą powodować zaostrzenie choroby. I nie ma tu znaczenia, czy alkohol jest wysokoprocentowy, czy niskoprocentowy. Przewlekłe zapalenie trzustki – tłuszczeOsoby chore na przewlekłe zapalenie trzustki powinny ograniczyć spożycie tłuszczu do około 50 g na dobę. Nie powinny natomiast w ogóle z niego rezygnować, bo groziłoby to upośledzeniem wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, czyli witaminy A, D, E i K. Dozwolone są zatem chude mięsa (cielęcina, drób), wędliny i ryby oraz chude mleko i przetwory (twaróg, kefir, jogurt).Aby maksymalnie ograniczyć tłuszcze, ze spożywanych produktów mięsnych należy wykrawać tłuszcz, usuwać skórę z kurczaka, unikać sosów z mięsa, nie zaprawiać zup zasmażką na bazie masła i mąki, śmietanę zastąpić jogurtem, a pieczywa smarować niewielką ilością masła lub margaryny. Do surówek i sałatek należy używać raczej oliwy z oliwek niż powinny być przygotowywane na parze lub w wodzie, pieczone w folii aluminiowej, na pergaminie lub rękawie foliowym, lub duszone bez obsmażania na liście produktów niezalecanych znajdują się: kiełbasa, baleron, boczek, słonina, pasztety, pasztetowe, salceson, parówki, kaszanka, a także tłuste mięso wołowe, wieprzowe, baranie, tłusty drób (kaczka, gęś), serca, ozory, mózg, skóra z drobiu. Z ryb nie zaleca się spożywanie: śledzi, węgorza, makreli, łososia, halibuta, turbota, tuńczyka w oleju, sardynek w oleju, zupy (tłusty rosół, majonez, sosy tłuste, zasmażki, wywary z kości, tłustego mięsa), tłuszcze (smalec, łój, słonina, margaryny twarde w kostkach).Produkty zalecane w PZT: mięso (cielęcina, wołowina chuda, polędwica, jagnięcina, kura, kurczak, indyk, dziczyzna, królik, zając), ryby (okoń, dorsz, flądra, sola, pstrąg, szczupak, lin, świeży tuńczyk, sandacz, morszczuk, mintaj, płastuga), wędliny (wędliny drobiowe, szynka bez tłuszczu, cielęcina w galarecie, drób w galarecie).Przewlekłe zapalenie trzustki – węglowodanyO ile chory nie ma cukrzycy, nie musi drastycznie ograniczać spożycia węglowodanów, bo są one głównym źródłem energii. Produkty mączne i zbożowe (pieczywo, kasze, ryż) są z reguły dobrze tolerowane, chociaż należy jeść raczej pieczywo białe niż razowe. Niekiedy mogą pojawić się problemy po spożyciu większej ilości makaronu lub ziemniaków. Głównie zaleca się spożywać produkty węglowodanowe o małej zawartości błonnika osób z przewlekłym zapaleniem trzustki, u których wystąpiła cukrzyca, trzeba wykluczyć produkty zawierające cukry proste, takie jak cukier, miód, wysokosłodzone dżemy i syropy niezalecane w PZT: produkty zbożowe gruboziarniste, gruboziarniste kasze, chleb i bułki pełnoziarniste, torty, ciasto francuskie, wypieki smażone na tłuszczu (pączki, naleśniki, makaroniki), krakersy, ciastka kruche, bułki maślane, ciasta, frytki, sałatka ziemniaczana z majonezem, placki ziemniaczane, smażone zalecane w PZT: płatki owsiane i pszenne, płatki kukurydziane, ryż, makarony, kasza manna, jęczmienna, perłowa, chleb pszenny, grzanki, sucharki, chleb chrupki, chleb mieszany, graham, chleb razowy, kajzerki, chrupki kukurydziane, ziemniaki w mundurkach, ziemniaki purée bez tłuszczu, kluski ziemniaczane z gotowanych ziemniaków. Przewlekłe zapalenie trzustki – białko Osoby chore na przewlekłe zapalenie trzustki powinny spożywać około 1–1,5 g białka na każdy kilogram masy ciała, czyli tyle, ile u osób zdrowych. Jednak u osób niedożywionych ta ilość może być zwiększona, oczywiście w uzgodnieniu z dietetykiem lub lekarzem. Połowa białka powinna pochodzić z produktów pochodzenia zwierzęcego (mięso, ryby, nabiał). Jednak należy pamiętać, aby nie były one nadmiernie tłuste. Rośliny strączkowe, będące cennym źródłem białka roślinnego, nie powinny być spożywane w nadmiarze, ponieważ często nasilają wzdęcia i poposiłkowe uczucie niezalecane w PZT: sery topione, żółte, pleśniowe w dużych ilościach mocno przyprawiane gatunki serów, zalecane w PZT: niskotłuszczowe mleko, mleko odtłuszczone, maślanka (do 1 l dziennie), produkty z kwaśnego mleka, odtłuszczony jogurt, chudy twaróg i ser do 3% tłuszczu, kwaśna śmietana z 10% tłuszczu w małych ilościach, zapalenie trzustki – warzywa i owoceWarzywa i owoce są niezbędnymi składnikami prawidłowej diety. Są zwykle dobrze tolerowane, a u osób z zaparciami pomagają przywrócić prawidłowy rytm wypróżnień. Jeśli jednak po spożyciu surowych warzyw lub owoców wystąpią objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, bóle brzucha czy biegunka, należy spożywać warzywa i owoce w postaci gotowanej lub niezalecane w PZT: cebula, kapusta, pory, czosnek, suche nasiona roślin strączkowych: groch, fasola, soja, niedojrzałe owoce, śliwki, agrest, porzeczki, jabłka i gruszki ze skórą, orzechy, migdały, zalecane w PZT: obrane jabłka i gruszki, banany, pomarańcze, mandarynki, grejpfruty, truskawki, maliny, jeżyny, melony, kiwi, brzoskwinie, morele, kompoty owocowe, młode marchewki, młoda kalarepa, szparagi, kalafior, szpinak, rzodkiewka, buraki, seler, pomidory i ogórki bez skórki, pieczarki, sałata zielona, bakłażany, cukinia, koper włoski, natka pietruszki, brokuły, dynia. Przewlekłe zapalenie trzustki – podawanie preparatów trzustkowychDrugim, oprócz diety, elementem leczenia przewlekłego zapalenia trzustki jest podawanie preparatów trzustkowych. Są to odpowiednio przygotowywane wyciągi z trzustek zwierzęcych, zawierające enzymy trzustkowe. Regularne przyjmowanie tych preparatów w czasie posiłków pozwala na złagodzenie lub usunięcie dolegliwości związanych z chorobą oraz na rozszerzenie diety. Decyzja o rozpoczęciu leczenia oraz o dawkowaniu powinna zostać podjęta przez lekarza. Zażywanie preparatów trzustkowych i związana z tym poprawa stanu zdrowia nie zwalnia od konieczności zachowanie całkowitej abstynencji Klinika Gastroenterologii CMKP w Warszawie, Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

przewlekłe zapalenie trzustki dieta pdf